Także w marcu ZUS przeliczy świadczenia najstarszych emerytów i rencistów z tzw. starego portfela. Nie wypłaci jednak, tak jak w roku ubiegłym, osobom otrzymującym najniższe świadczenia jednorazowych dodatków. Od początku tego roku ZUS przyznaje emerytury z urzędu tym rencistom, którzy osiągneli powszechny wiek emerytalny. Świadczenie to przysługuje im niezaleznie od tego, czy mają staż ubezpieczeniowy wymagany do uzyskania zwykłej emerytury. Od 1 czerwca zmienią się natomiast zasady prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Zostaną one objęte obowiązkiem ubezpieczeń społecznych.

W dodatku Gazety Prawnej:

• O ile od marca wzrosną emerytury i renty
• Od czego zależy wysokość waloryzacji
• Jak przebiegać będzie likwidacja starego portfela
• Kiedy najlepiej przejść na emeryturę lub rentę
• Dla kogo emerytura z urzędu
• Jak podwyższyć swoją emeryturę lub rentę
• Jakie składki będzie płacił rencista prowadzący działalność gospodarczą

Marcowa waloryzacja obejmie prawie 10 mln świadczeniobiorców. Nie muszą oni występować do instytucji, które wypłacają im świadczenia z wnioskiem o podwyżkę. Odbędzie się ona automatycznie.

Obecny sposób waloryzacji emerytur i rent przewiduje, że:

• waloryzacja nie odbywa się automatycznie w każdym roku – podwyżka jest przeprowadzana w zależności od wysokości inflacji,
• waloryzacji podlega kwota świadczenia i podstawa jego wymiaru, która przysługuje świadczeniobiorcy ostatniego dnia lutego w roku, w którym się ją przeprowadza,
• waloryzacja odbywa się od 1 marca, ale dopiero w tym roku, który nastąpi po roku, w którym wskaźnik inflacji (od roku, w którym odbyła się ostatnia waloryzacja – ta przypomnijmy miała miejsce w 2004 r. za rok 2003) wyniesie co najmniej 5 proc.,
• jeśli w ciągu kolejnych 2 lat (które nastąpią po roku, w którym odbyła się po raz ostatni waloryzacja – miała ona teraz miejsce w 2004 r.), wzrost cen nie osiągnie 5 proc. waloryzacja będzie i tak przeprowadzona zgodnie z rzeczywistym wskaźnikiem – od 1 marca następnego roku kalendarzowego. Bez względu więc na poziom wzrostu cen waloryzacja musi odbyć się przynajmniej raz w ciągu trzech lat,
• emerytury i renty rosną o wskaźnik cen towarów i usług, czyli inflację, przy obliczaniu wskaźnika waloryzacji bierze się jednak pod uwagę wyższy z dwóch wskaźników
  – albo wskaźnik wzrostu cen dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów, albo ten wskaźnik ogółem,
• podwyżka świadczeń może – choć nie musi – uwzględnić poza wzrostem cen jakąś część lub nawet całość realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia (tzw. zwiększenie). Zwiększenie to jest przedmiotem negocjacji w Komisji Trójstronnej po tym, jak rząd przekazuje jej do końca października własną propozycję jego wysokości. Jeśli Komisja w ciągu 2 tygodni od daty przekazania propozycji rządowej dojdzie do porozumienia (podejmie jednogłośnie uchwałę) w sprawie zwiększenia, to jest ono wiążące i o tak ustalony wskaźnik (inflacja + zwiększenie) rosną w następnym roku emerytury i renty. Jeżeli natomiast KT nie podejmie takiej uchwały (nie dojdzie do porozumienia) rząd sam wydaje rozporządzenie w sprawie zwiększenia wskaźnika ponad wskaźnik cen.

Ile ZUS kosztuje waloryzacja

ZUS szacuje, że miesięczny koszt podwyżek emerytur i rent, z uwzględnieniem wzrostu dodatków do tych świadczeń, wyniesie około 512 mln zł. Podwyżka rent socjalnych kosztować ma około 7 mln zł miesięcznie, a zasiłków i świadczeń przedemerytalnych około 25 mln zł miesięcznie. Do końca roku ZUS przeznaczy więc na podwyżki prawie 5,5 mld zł.

Dwa wskaźniki waloryzacji

Wysokość tegorocznej, marcowej podwyżki zależy od wysokości wskaźnika waloryzacji. Ten – dla większości emerytów i rencistów – wyniesie 106,2 proc. Oznacza to, że uwzglednia on tylko wysokość inflacji bez tzw. zwiększenia.

RADZIMY

Powiększone o wskaźnik waloryzacji świadczenia zainteresowani otrzymają we własnych terminach płatności w marcu. W ZUS przypadają one na 1, 5, 10, 15, 20 oraz 25 dzień każdego miesiąca.

PRZYKŁAD

Jan K. otrzymuje z ZUS emeryturę w wysokości 1200 zł brutto (ponad 1004 zł netto). W marcu wysokość tego świadczenia wrośnie o 6,2 proc. Emerytura wypłacona w marcu 2006 r. i później wzrośnie o ponad 74 zł brutto (prawie 60 zł netto) i wyniesie ponad 1274 zł brutto (prawie 1064 zł netto).

Oprócz wskaźnika 106,2 proc. będzie też obowiązywał niższy wskaźnik wynoszący 102,3 proc. Tym wskaźnikiem zostaną zwaloryzowane świadczenia przyznane 1 marca 2005 r. lub później. Wskaźnik będzie uwzględniał tylko wzrost cen od 1 marca 2005 r. To efekt tego, że wskaźnik waloryzacji dla świadczeń przyznanych po tym dniu nie może uwzględniać wzrostu cen w roku, w którym zainteresowany nie nabył jeszcze prawa do świadczenia (czyli w 2004 r.). 1 marca 2005 r. zmieniła się bowiem wysokość kwoty bazowej i przez formułę wyliczania emerytury (bierze ona pod uwagę wysokość tej kwoty) przyznane po tym dniu świadczenia uwzględniają już wzrost cen i wynagrodzeń w 2004 r.

PRZYKŁAD

Anna B. otrzymuje rentę w wysokości 900 zł (ponad 764 zł netto) od listopada 2005 roku. W marcu jej świadczenie zostanie zwaloryzowane, ale wzrośnie nie o 6,2 proc., ale o 2,3 proc. Renta pani Anny wypłacona w marcu 2006 roku i później wzrośnie więc o ponad 20 zł brutto (ponad 16 zł netto) i wyniesie 920,7 zł brutto (prawie 781 zł netto).

RADZIMY

Osoba, która otrzyma z ZUS decyzję w sprawie podwyżki i będzie uważać, że została ona źle wyliczona, może się odwołać. Ma ona prawo wnieść odwołanie w ciągu miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie powinno być skierowane do okręgowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Złożyć je jednak trzeba nie bezpośrednio do sądu, ale za pośrednictwem organu rentowego (ZUS, KRUS), który wydał decyzję.

Wyższe dodatki

Marcowa waloryzacja przesądza też o wzroście (od 1 marca 2006 r.) świadczeń minimalnych i innych świadczeń wypłacanych przez ZUS.

Najniższe gwarantowane świadczenia wyniosą:

• 597,46 zł miesięcznie – emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renta rodzinna,
• 459,57 zł miesięcznie – renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
• 716,95 zł miesięcznie – renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową oraz renta rodzinna wypadkowa,
• 551,48 zł – renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową.

W górę pójdą też dodatki do emerytur i rent oraz inne świadczenia. Wyniosą:

• dodatek pielęgnacyjny – 153,19 zł,
• dodatek dla sierot zupełnych – 287,93 zł,
• dodatek kombatancki do emerytury lub renty oraz dodatek za tajne nauczanie – 153,19 zł,
• dodatek pielęgnacyjny dla inwalidy wojennego całkowicie niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji – 229,79 zł,
• dodatek kompensacyjny – 22,98 zł,
• świadczenie pieniężne przysługujące osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR – w zależności od liczby pełnych miesięcy trwania pracy od 7,68 zł (za 1 miesiąc) do 153,19 zł (za 20 miesięcy)
• świadczenie pieniężne dla żołnierzy zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionych w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach wydobywania rud uranu i batalionach budowlanych – w zależności od liczby pełnych miesięcy trwania pracy od 7,68 zł (za 1 miesiąc) do 153,19 zł (za 20 miesięcy).

5 KROKÓW

Jak samemu obliczyć podwyżkę:

1. Otrzymywane w lutym tego roku świadczenie (brutto) pomnóż przez wskaźnik waloryzacji, tj. 106,2 proc. (ci, którzy mieli przyznane świadczenia 1 marca 2005 r. lub później przez 102,3 proc.)
2. Jeśli twoja emerytura wynosi na przykład 1200 zł brutto w marcu powinieneś otrzymać 1274,40 zł brutto
   1200 zł x 106,2 proc. = 1274,40 zł
3. Aby obliczyć emeryturę netto, oblicz najpierw wysokość zaliczki na podatek dochodowy (uwzględnia ona 7,75 proc. składki zdrowotnej)
   1274,40 zł x 19 proc. = 242,14 zł
4. Pomniejsz zaliczkę na podatek dochodowy o 1/12 kwoty wolnej od podatku, tj. 44,17 zł
   242,14 zł – 44,17 zł = 197,97 zł
5. Oblicz wysokość składki zdrowotnej finansowanej bezpośrednio z twojego świadczenia, tj. 1 proc. emerytury brutto
   1274,40 zł x 1 proc. = 12,74 zł
6. Oblicz emeryturę netto – musisz odjąć od kwoty emerytury brutto sumę zaliczki na podatek dochodowy (pomniejszony o kwotę wolną) oraz składki zdrowotnej finansowanej bezpośrednio z twojego świadczenia
   1274,40 zł – (197,97 zł + 12,74 zł) = 1063,69 zł

Uwaga! Ewentualne groszowe różnice między kwotą w decyzji ZUS a wynikiem z powyższej operacji mogą wynikać z zaokrągleń należnego podatku i składek

Bartosz Marczuk
Źródło: Gazeta Prawna