Będzie można dokonywać darowizn nieruchomości i rzeczy ruchomych na wypadek śmierci. Umowa darowizny będzie musiała mieć formę aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Spadkobiercy pokrzywdzeni wskutek darowizny będą mogli dochodzić zachowku od obdarowanych.

Każdy będzie mógł swobodnie dysponować swoim majątkiem na wypadek śmierci. Wystarczy, że za swego życia dokona specjalnej darowizny na wypadek śmierci, w której wyraźnie wskaże, kto otrzyma z chwilą jego śmierci np. jego samochód lub dom. Obdarowany stanie się właścicielem tych przedmiotów bez konieczności przeprowadzania postępowania sądowego. Taką zmianę zaproponowali senatorowie PO w projekcie nowelizacji kodeksu cywilnego oraz niektórych innych ustaw.
Konieczny akt notarialny

Darowizna na wypadek śmierci będzie musiała mieć formę aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Projekt przewiduje też ujawnienie wzmianki o umowie w księdze wieczystej, jeżeli dotyczy nieruchomości.

- Wprowadzenie do polskiego porządku prawnego nowej instytucji darowizny na wypadek śmierci jest rozwiązaniem potrzebnym, wypełniającym lukę w funkcjonującym obecnie systemie dziedziczenia ustawowego oraz rozrządzeń testamentowych. Co istotne, przedmiot darowizny na wypadek śmierci nie wejdzie w skład masy spadkowej – ocenia Marcin Marcinkowski, radca prawny z Kancelarii Prawniczej Marcin Marcinkowski.

- Sporządzanie darowizn na wypadek śmierci ułatwi przenoszenie przedsiębiorstw oraz własności nieruchomości i innych przedmiotĂłw należących do zmarłego. Ciekawym pomysłem jest takĹźe proponowana zmiana art. 872 kodeksu cywilnego, poprzez umoĹźliwienie zastrzeĹźenia w umowie spółki cywilnej moĹźliwości wejścia obdarowanego na wypadek śmierci w ogół uprawnień ze stosunku spółki – dodaje Marcin Marcinkowski.

Testament i zapis

Obecnie nasz system dziedziczenia nie przewiduje możliwości przekazania spadkobiercom w testamencie określonych przedmiotów majątkowych. Testator nie może bowiem przesądzić o sposobie podziału majątku spadkowego pomiędzy kilku spadkobierców. Jeśli w testamencie przeznaczy dla jednego z synów przedsiębiorstwo, a drugiemu zapisze nieruchomość, to i tak spadkobiercy nabędą wszystkie wchodzące do spadku przedmioty majątkowe. Udział każdego z synów w całości masy majątkowej określony będzie przy pomocy ułamka.

- Istnieje zasadnicza róşnica pomiędzy darowizną na wypadek śmierci a testamentem. Darowizna daje większą pewność obdarowanemu niĹź spadkobiercy. Testament spadkodawca moĹźe zmienić lub odwołać w kaĹźdej chwili i właściwie w dowolnej formie – testament notarialny moĹźe odwołać takĹźe ustnie. Natomiast odwołanie darowizny będzie praktycznie ograniczone do rażącej niewdzięczności obdarowanego – wskazuje Patrick Radzimierski, radca prawny w kancelarii Salans.

Podkreśla, że darowizna przenosić będzie z chwilą śmierci z mocy prawa własność określonej rzeczy, a nie abstrakcyjny udział ułamkowy w spadku.

Dziś spadkodawca, który chce przekazać wskazanej osobie konkretną rzecz, dokonuje zapisu w testamencie, a więc musi nałożyć na spadkobiercę obowiązek spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz innej osoby, np. obowiązek wydania nieruchomości. Nie zawsze jednak spadkobiercy chcą wywiązać się z zapisu.

- Obdarowany staje się właścicielem rzeczy z chwilą śmierci darczyńcy, nie zaś – jak w przypadku zapisu – jedynie wierzycielem spadku, ktĂłry moĹźe domagać się od spadkobiercĂłw wykonania zapisu. A to moĹźe być proces długotrwały, zwłaszcza jeśli są spory między spadkobiercami – dodaje Patrick Radzimierski.