Do przyznania renty po ukończeniu 30 roku życia wystarczy posiadanie 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych (mężczyźni) albo 20 lat (kobiety) i całkowita niezdolność do pracy. Nie trzeba wykazywać faktu podlegania ubezpieczeniu w ostatnim dziesięcioleciu przed złożeniem wniosku.

Józef J. (wnioskodawca) odwołał się od decyzji ZUS w Białymstoku, którą odmówiono mu przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. Sąd I instancji stwierdził, że wnioskodawcy należy się renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i przyznał ją od 1 października 2003 r. Sąd wskazał, że Józef J. spełnia przesłanki z art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 z późn. zm.). W myśl tego przepisu ubezpieczonemu, który udowodnił co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych (kobiety) albo 25 lat (mężczyźni) i jest całkowicie niezdolny do pracy przysługuje renta. Wyrok sądu I instancji został zaskarżony przez ZUS. Zdaniem ZUS do przyznania renty nie wystarczy tylko spełnianie tych warunków. Konieczne jest również, aby pięć lat ubezpieczenia przypadało w ostatnim dziesięcioleciu przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub powstaniem niezdolności do pracy (art. 58 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Natomiast Józef J. w ciągu ostatnich dziesięciu lat nie posiadał ubezpieczenia. Sąd II instancji oddalił apelację ZUS. Sprawa, w wyniku kasacji, trafiła do SN.

Przekazanie pytania

Na rozprawie kasacyjnej Sąd Najwyższy uznał, że problem który wyłonił się w tej sprawie wymaga rozstrzygnięcia przez siodmioosobowy skład. Skład ten odpowiadał na pytanie, czy do przyznania renty wystarczy posiadanie 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego oraz niezdolność do pracy (art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), czy wymagane jest również wykazanie pięcioletniego okresu ubezpieczenia w ciągu dziesięciu lat przed powstaniem niezdolności.

Obecny na rozprawie prokurator Prokuratury Krajowej argumentował, że do przyznania świadczenia wystarczy spełnienie warunków z art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Pięć lat nie jest wymagane

SN stwierdził, że nie trzeba wykazywać 5-letniego okresu ubezpieczenia. W uzasadnieniu SN wskazał, iż art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS został dodany w 2003 r. Jednak sformułowano go niezbyt szczęśliwie. Odpowiedź na zadane pytanie daje wykładnia historyczna – w ustawie z 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym znajdował się analogiczny przepis, a wymóg momentu powstania niezdolności do pracy nie był wymagany.

SN podkreślił, że przed nowelizacją z 2003 r. osoby takie jak wnioskodawca – nie spełniające warunku ubezpieczenia – mogły otrzymać jedynie świadczenie z pomocy społecznej albo rentę na zasadzie wyjątku. Celem nowelizacji było poprawienie sytuacji ludzi, którzy swoimi składkami wzbogacali Fundusz przez długi okres, a następnie stali się niezdolni do pracy.

Sygn. akt I UZP 5/05.
Maria Sankowska
Źródło: Gazeta Prawna