Zatrudniałem pracownika na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Zgłosiłem go do ubezpieczeń społecznych. Siódmego dnia od podjęcia pracy uległ on wypadkowi w drodze do pracy, a następnie zmarł. Jakie świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługują rodzinie zmarłego pracownika? Czy mogą oni nabyć uprawnienia do renty rodzinnej?

Marek Opolski specjalista z zakresu emerytur i rent:

TAK

Jeżeli wypadek zmarłego miał miejsce po 31 grudnia 2002 roku, członkowie jego rodziny będą mogli ubiegać się jedynie o rentę rodzinną.

Do 31 grudnia 2002 roku wypadek w drodze do pracy lub z pracy uprawniał do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego. 1 stycznia 2003 roku weszła w życie ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. nr 199, poz. 1673 z późn. zm.). Jej przepisów nie stosuje się do wypadku w drodze do pracy lub z pracy, a także świadczeń przysługujących pracownikowi z tego tytułu. Przeniosła ona bowiem te zagadnienia do ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 57b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w drodze do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego. Wypadek zostanie uznany za wypadek w drodze do pracy lub z pracy, gdy droga ta była najkrótsza albo ze względów komunikacyjnych najdogodniejsza. Ponadto droga do pracy lub z pracy nie może zostać przerwana, chyba że przerwa była życiowo uzasadniona i jej czas nie przekraczał granic potrzeby. Ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku w drodze do pracy lub z pracy dokonują w karcie wypadku pracodawcy (w stosunku do ubezpieczonych będących pracownikami).

Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS umożliwiają uzyskanie na łagodniejszych od ogólnych warunkach – renty z tytułu niezdolności do pracy będącej skutkiem wypadku w drodze do pracy lub z pracy, a także renty rodzinnej po osobie, która była uprawniona do takiej renty lub spełniała warunki wymagane do jej przyznania.

Renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Przy ocenie prawa do renty przyjmuje się, że osoba zmarła była całkowicie niezdolna do pracy.

W przypadku więc śmierci osoby uprawnionej do renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym będącej skutkiem wypadku w drodze do pracy lub z pracy, uprawnionym członkom rodziny przysługuje renta rodzinna (jeżeli spełniają warunki wymagane do przyznania tego świadczenia).

Natomiast gdy ubezpieczony uległ wypadkowi w drodze do pracy lub z pracy, ale w chwili śmierci nie był uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy, członkowie jego rodziny mogą nabyć prawo do tego świadczenia, jeżeli zmarły w chwili śmierci spełniał warunki wymagane do jego przyznania.

Od osoby, której niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy, nie wymaga się udowodnienia okresu składkowego i nieskładkowego w wymiarze określonym w ustawie o emeryturach i rentach z FUS. Natomiast musi być spełniony warunek powstania niezdolności do pracy w czasie trwania okresu ubezpieczenia lub innych okresów wymienionych w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS lub w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Dlatego członkowie rodziny ubiegający się o rentę rodzinną po osobie, której zgon nastąpił wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy, nie muszą wykazywać, że zmarły posiadał wymagany okres składkowy i nieskładkowy, lecz jedynie powinni udowodnić, że śmierć nastąpiła w trakcie tych okresów lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ich ustania.

Rentę rodzinną po zmarłym wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca na ogólnych zasadach przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS. Wysokość tego świadczenia wynosi:

• 85 proc. kwoty, jaka przysługiwałaby zmarłemu – jeżeli do renty uprawniona jest jedna osoba,
• 90 proc. renty, która przysługiwałaby zmarłemu – jeżeli do renty są uprawnione dwie osoby,
• 95 proc. renty, która przysługiwałaby zmarłemu – jeżeli do renty są uprawnione trzy lub więcej osób.

Źródło: Gazeta Prawna