64 weteranów, uczestników operacji Market - Garden uczestniczyło w środę w Hadze w uroczystości uhonorowania przez holenderską królową Beatrix Wilhelminę Armgard najwyższym odznaczeniem wojennym tego kraju - Orderem Wojskowym im. Króla Willema I.

Przyznano go 6. Brygadzie Desantowo-Szturmowej, która jest spadkobierczynią 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej (SBS), która w 1944 r. uczestniczyła w ciężkich walkach w Holandii. Dowódca legendarnej jednostki gen. Stanisław Sosabowski został pośmiertnie odznaczony medalem Brązowego Lwa. Wyróżnienie z rąk królowej odebrało dwóch jego wnuków.

Jak poinformował PAP dyrektor Centrum Informacyjnego MON płk Leszek Laszczak, Holendrzy odszukali 127 polskich weteranów - uczestników operacji Market-Garden, 40 żon żołnierzy, którzy tam walczyli i 12 członków rodziny gen. Sosabowskiego. W środowej uroczystosci udział bierze 64 z 127 weteranów; zaproszenie przyjęło 26 z 40 żon żołnierzy; jest też 7 z 12 członków rodziny Sosabowskiego.

Królowa Beatrix zwracając się do weteranów określiła ich jako “polskich bohaterów, którzy odegrali ważną rolę w wyzwoleniu Holandii”. Dodała, że udział Polaków w wyzwoleniu jej kraju “nie został dotąd w pełni doceniony”.

Zdaniem uczestnika walk 88-letniego por. Aleksandra Kochalskiego, jednostka nie została należycie uhonorowana w Polsce. “Otrzymaliśmy najwyższe holenderskie odznaczenie, a tymczasem w kraju nie wyróżniono sztandaru Orderem Virtuti Militari, na co bez wątpienia jednostka zasłużyła” - ocenił.

Wiceminister MON Stanisław Koziej w rozmowie z PAP podkreślił, że uroczystość wyróżnienia 6. Brygady jest “dawaniem świadectwa historii”. “Uhonorowanie krakowskiej 6. Brygady Desantowo- Szturmowej - jednej z najlepszych, jeśli nie najlepszej jednostki - ma także duże znaczenie dla młodych żołnierzy, kontynuujących chlubne tradycje 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej” - dodał.

Płk Laszczak podkreślił, że weterani zostali przyjęci bardzo serdecznie, a całemu spotkaniu towarzyszyła szczególnie uroczysta oprawa - z jego okazji wybito np. specjalny medal okolicznościowy. Dodał, że wydarzenie cieszy się w Holandii dużym zainteresowaniem ze strony mediów, była m.in. transmitowana przez holenderską telewizję.

1. Samodzielna Brygada Spadochronowa powstała w okresie II wojny światowej w Szkocji - 23 września 1941 r. Sformowano ją na osobisty rozkaz Naczelnego Wodza Sił Zbrojnych na Zachodzie gen. Władysława Sikorskiego, na bazie 4. Kadrowej Brygady Strzelców, której twórcą i dowódcą był Stanisław Sosabowski.

Brygada pozostawała początkowo w wyłącznej dyspozycji Naczelnego Wodza i była przeznaczona do wsparcia powstania, które miało wybuchnąć w okupowanej Polsce. Po tragicznej śmierci gen. Sikorskiego w 1943 r. 1. SBS została podporządkowana 1. Alianckiej Armii Powietrzno-Desantowej i została przeniesiona do Anglii, gdzie przeszła intensywne szkolenie.

Chrzest bojowy Brygady miał miejsce podczas największej operacji powietrzno-desantowej II wojny światowej, noszącej kryptonim Market-Garden, którą przeprowadzono we wrześniu 1944 na terenie Holandii.

Polscy spadochroniarze desantowali się w rejonie Driel, niedaleko Arnhem, gdzie ponosząc znaczne straty, pomogli okrążonym przez Niemców spadochroniarzom 1 Brytyjskiej Dywizji Powietrzno- Desantowej.

W ceremonii w Hadze uczestniczą weterani z okresu II wojny światowej, żołnierze 6. Brygady i delegacja resortu obrony z wiceministrem obrony Stanisławem Koziejem i szefem Sztabu Generalnego WP gen. Franciszka Gągora na czele.

Przed uroczystością odbyły się dwa spotkania “w cztery oczy” - wiceministra Kozieja z ministrem obrony Holandii Henricusem Kampem oraz szefa Sztabu Generalnego gen. Gągora z jego holenderskim odpowiednikiem gen. Dickiem Berlijnem.

Rozmawiano, jak powiedział PAP płk Laszczak, głównie w kontekście historycznym, mówiono jednak także m.in. o perspektywach polsko- holenderskiej współpracy wojskowej oraz wymieniono doświadczenia z udziału w misjach stabilizacyjnych. Holendrzy byli obecni m.in. w Wielonarodowej Dywizji Centrum Południe pod polskim dowództwem.

W holenderskiej tradycji wojskowej, udekorowanie sztandaru jednostki przez królową na placu przed parlamentem w Hadze jest najwyższą formą uznania. Dotychczas jedyną zagraniczną jednostką uhonorowaną w ten sposób była amerykańska 82. Dywizja Powietrzno- Desantowa.

Wojskowy Order Króla Willema I, który otrzymają polscy spadochroniarze, został ustanowiony w 1815 r. Jest najwyższym i najstarszym odznaczeniem w Holandii; wręczany jest bardzo rzadko - ostatni raz w 1955 roku.

Źródło: PAP & onet.pl