rozewicz_tadeusz_pap130.jpegTadeusz Róşewicz – jeden z najbardziej cenionych przez krytykĂłw i czytelnikĂłw poeta, prozaik, dramaturg i eseista, ktĂłrego twĂłrczość została przetłumaczona na ponad 20 językĂłw – kończy w poniedziałek 85 lat. Poeta urodził się 9 paĹşdziernika 1921 roku.

Tadeusz Różewicz uważany jest za artystę-samotnika. Nie zależy mu na rozgłosie, rzadko wypowiada się na tematy publiczne. Niechętnie udziela wywiadów i sporadycznie zgadza się na spotkania autorskie.

Gdy wybuchła wojna, Tadeusz Róşewicz miał 18 lat. Walczył w szeregach Armii Krajowej. Po doświadczeniach wojny niemoĹźliwe było, jego zdaniem, uprawianie poezji takiej jak dawniej – pisał więc wiersze rzeczowe i konkretne.

W grudniu 1990 roku w wykładzie na University of Warwick mĂłwił: Pokolenie Ĺźołnierzy i partyzantĂłw II wojny światowej wymiera, odchodzi oszukane i rozczarowane. Jestem poetą – tak się o mnie mĂłwi, tak się o mnie pisze. Ale jestem przede wszystkim poetą swojej generacji. Generacji oszukanej przez rządy, przez ideologie i wiary, i przez samą siebie.

JuĹź pierwszy tom poezji Róşewicza, wydany w 1947 roku „NiepokĂłj”, został entuzjastycznie przyjęty przez czytelnikĂłw i krytykĂłw. Tomik pogodził skłócone orientacje i autorytety – Julian Przyboś i Czesław Miłosz, broniący sprzecznych koncepcji liryki, wyraĹźali jednakowy podziw dla tej poezji.

Róşewicz wielokrotnie podkreślał, Ĺźe nie ma zaufania do wierszy zamkniętych, idealnych. W tekście „Na powierzchni poematu i w środku” opowiedział się po stronie wierszy „płynnych sennych ciemnych”, o otwartej formie.

Najsłynniejsze tomy poezji Róşewicza, poza „Niepokojem”, to „RĂłwnina”, „Formy”, „Rozmowa z Księciem”, „Nic w płaszczu Prospera”, „Twarz trzecia”. W 2001 roku ukazał się tomik „NoĹźyk profesora”, rok później – „Szara strefa”, a w 2004 roku – „Wyjście”.

W roku 1959 Róşewicz napisał sztukę „Kartoteka”. Jest ponadto autorem dramatĂłw „Białe małżeństwo”, „Stara kobieta wysiaduje”, „Odejście głodomora”, „Pułapka”, „Do piachu”.

W dorobku Róşewicza znalazły się takĹźe tomy prozy („Wycieczka do muzeum”, „Śmierć w starych dekoracjach”, „Przygotowanie do wieczoru autorskiego”), scenariusze do filmĂłw wyreĹźyserowanych przez jego brata Stanisława Róşewicza („Miejsce na ziemi”, „Drzwi w murze”, „Opadły liście z drzew”), a takĹźe opracowania wyborĂłw poezji Leopolda Staffa i JĂłzefa Czechowicza oraz tomu poezji „Nasz starszy brat” – piĂłra brata poety, Janusza.

JuĹź w drugiej połowie lat 70. łączny nakład wydanych w kraju książek Róşewicza przekroczył milion egzemplarzy. Za granicą ukazało się – w przekładach na wszystkie waĹźniejsze języki świata – około 50 wyborĂłw jego liryki. Wymieniano go jako kandydata do literackiego Nobla.

W 2000 roku temu książka Róşewicza „Matka odchodzi” otrzymała nagrodę literacką NIKE.

Od 1968 roku Tadeusz Róşewicz mieszka we Wrocławiu. Jest doktorem honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego. Publikuje głównie na łamach „TwĂłrczości”, „Odry” i „Dialogu”.

Róşewicz był jednym z gości tegorocznych Międzynarodowych TargĂłw Książki w Warszawie; podczas ich trwania spotkał się z Guenterem Grassem. Grass wspominał ich wspĂłlną podróş do Meksyku w latach siedemdziesiątych na festiwal poetycki. Pamiętam, Ĺźe narysowałem wtedy twĂłj portret, na tle kaktusĂłw – powiedział Grass do Róşewicza. Te kaktusy były bardzo symboliczne, bo ilustrowały twoje Ĺźycie. Szedłeś zawsze własną drogą, nigdy nie poddawałeś się „obowiązującym” tendencjom, byłeś zawsze odwaĹźny i odporny, nigdy nie opuszczało cię poczucie humoru – wspominał niemiecki pisarz.

Źródło: PAP