Świadczenia rehabilitacyjne są przeznaczone m.in. dla osób przewlekle chorych, z dysfunkcjami narządów ruchu, czyli do takich, w przypadku których leczenie farmakologiczne musi być wspomagane również zabiegami fizykoterapeutycznymi, poprawiającymi sprawność fizyczną.

Skierowanie na zabiegi

Skierowanie do poradni rehabilitacyjnej oraz na zabiegi fizjoterapeutyczne wystawia lekarz podstawowej opieki zdrowotnej. Lekarz musi podać w nim rozpoznanie jednostki chorobowej oraz określić dysfunkcję narządu lub inną przyczynę kierowania pacjenta na rehabilitację. W przypadku skierowania chorego na fizjoterapię przez lekarza innego niż lekarz ze specjalizacją w ramach rehabilitacji medycznej, ortopedii, chirurgii ogólnej czy reumatologii, musi on przeprowadzić badania czynnościowe narządu ruchu i ustalić program rehabilitacji.

Lekarze specjaliści mogą kierować pacjentów na zabiegi rehabilitacyjne zgodne z ich specjalizacją, np. kardiolog kieruje chorego na zabiegi z zakresu rehabilitacji kardiologicznej, neurolog – w zakresie rehabilitacji neurologicznej.

Porada w poradni

Podstawową formą świadczeń rehabilitacyjnych są te udzielane w poradniach. Jest to tzw. rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Obejmuje ona m.in.:

• poradę rehabilitacyjną lekarską – są to badania oraz ocena ogólnego stanu zdrowia. W jej trakcie jest ustalany program zabiegów rehabilitacyjnych oraz wypisywane są skierowania na specjalistyczne konsultacje oraz recepty. Lekarz wystawia również, według potrzeb, zlecenie na przedmioty ortopedyczne i pomocnicze, wypisuje wniosek do opieki społecznej,
• poradę rehabilitacyjną lekarską dla noworodków i niemowląt – w jej trakcie lekarz przeprowadza dodatkową ocenę rozwoju psychoruchowego i neurofizjologicznego dziecka. Jest również w stanie stwierdzić ewentualne deformacje i ograniczenie ruchowe dziecka.
• zabiegi fizjoterapeutyczne – obejmują one świadczenia z zakresu kinezyterapii, masaże, elektrolecznictwo, światłolecznictwo, kąpiele czy krioterapię.

Świadczenia te są wykonywane w specjalistycznych placówkach. Jedynie ze względu na stan zdrowia pacjenta, część z nich jest wykonywana w warunkach domowych. O tym jednak decyduje lekarz specjalista kierujący na tego typu leczenie.

Leczenie w domu

Rehabilitacja w warunkach domowych obejmuje swoim zakresem porady lekarskie i zabiegi fizjoterapeutyczne w domu pacjenta, który ze względu na brak możliwości samodzielnego poruszania się nie może dotrzeć do placówek udzielających tego typu świadczeń w warunkach ambulatoryjnych (tj. w specjalistycznej poradni). Na prowadzenie rehabilitacji w domu mogą liczyć pacjenci, których stan zdrowia rokuje poprawę. Realizowana jest u chorych z zaburzeniami narządu ruchu, które są spowodowane:

• ogniskowymi uszkodzeniami mózgu (stany po zatorach mózgowych, udarach krwotocznych mózgu, urazach) do 12 miesięcy od wypadku,
• uszkodzeniem rdzenia kręgowego do 12 miesięcy od urazu,
• chorobami przewlekłymi (np. rdzeniowy zanik mięśni, zapalenie wielomięśniowe, guzy mózgu),
• chorobami zwyrodnieniowymi stawów biodrowych lub kolanowych po zabiegach endoprotezoplastyki stawu do 6 miesięcy po operacji,
• stanami po urazach kończyn dolnych do 6 miesięcy po urazie.

O tym, jak powinno przebiegać leczenie rehabilitacyjne takich pacjentów, decyduje lekarz specjalista z poradni rehabilitacyjnej po odbytej wizycie domowej u chorego.

Czas trwania rehabilitacji w warunkach domowych wynosi do 4 tygodni, z możliwością powtórzenia cyklu ćwiczeń co 12 tygodni. Jeżeli istnieją wskazania do kontynuowania rehabilitacji powyżej 8 tygodni w ciągu roku, NFZ finansuje dalszą rehabilitację w domu chorego na podstawie uzasadnienia lekarza, który leczy pacjenta. Przedłużenie rehabilitacji wymaga zgody dyrektora właściwego oddziału wojewódzkiego funduszu.